Ik sta even wat langer stil bij het laatste rapport van CPB waarin empirisch onderzoek gedaan is naar de Nederlandse identiteit. Kim Putters eindigt zijn voorwoord dat deze data een basis is voor een onderbouwde dialoog over identiteit en verbinding tussen mensen in onze huidige en toekomstige samenleving.
Ik som een aantal observaties uit het rapport op die mij opvielen:
- Er komen opvallend weinig verschillen tussen Nederlanders naar geslacht, leeftijd, opleiding en afkomst naar voren. Sommige Nederlanders neigen meer naar het benadrukken van symbolen en tradities in hun verbondenheid met Nederland, anderen meer naar burgerlijke vrijheden (zoals het recht op demonstratie en de vrijheid van religie) en een derde groep Nederlanders heeft geen uitgesproken mening. Alleen door het uitvergroten van de beperkte verschillen kan een beeld ontstaan van een gepolariseerd land. Wat voor de één ‘vrijheid’ betekent dat je vrij bent om vast te houden aan bepaalde tradities, is voor de ander ‘vrijheid’ juist de mogelijkheid om daar tegen te demonstreren.
- Het meest typerende is de herkenbaarheid is onze taal, nationale feestdagen, tradities en gewoontes (lees cultuur) en onze omgevingskenmerken (zoals de aanwezigheid van en de strijd tegen het water). Het minst is de verbondenheid met religies.
- We voelen ons via waarden als vrijheid, gelijkheid tussen man en vrouw en tussen homo en hetero, democratie en algemeen kiesrecht, de grondwet, persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en van onderwijs verbonden maar deze zijn niet specifiek typerend voor Nederland. Intolerantie en discriminatie zien we het liefst nog vandaag verdwijnen.
Anderzijds blijkt uit een grootschalige internationale vergelijking van culturele verschillen dat de Nederlandse samenleving te kenmerken is als sterk individualistisch, relatief egalitair en hoog scorend op waarden die het belang van gelukkig zijn en plezier maken benadrukken. Nederlanders die in het buitenland wonen, valt het op hoe vol en druk, maar ook hoe gezellig en goed georganiseerd Nederland is.
Ik ga de link naar het SCP rapport (SCR2019) goed bewaren. Het zal me helpen bij mijn duiding van toekomstige observaties van het dagelijkse nieuws. Ik herken zelf in de typering van ons mooie land en ben me er weer eens van bewust in welke bevoorrechte positie ik me bevind dat ik hier geboren ben en dat ik een bijdrage wil leveren om dit te behouden.