Ik sta even stil bij een interview in de Volkskrant van 10 september met Wim Koers over de functie van de Grondwet. De hoogleraar staatsrecht schreef recent het boek ”Het verhaal van de Grondwet” en geeft aan dat hij onder de indruk is van juist de Nederlandse Grondwet. Onderzoek wijst uit dat 84% van de Nederlanders het inhoudelijk niet kent maar dat wel 94% er sterk aan gehecht is.
Onze eerste versie van de Grondwet gaat terug naar 1798 en de laatste grootste aanpassing dateert van 1983. De kern van de grondrechten gaan over de bescherming en dus de vrijheid van de burger en over de op opdrachten voor de overheid om voorzieningen te treffen voor het maatschappelijk functioneren van de burger, zoals de zorg van de overheid voor de bescherming van het milieu ( denederlandsegrondwet.nl).De wet straalt in simpele tekst ongelooflijk veel kracht uit en veel burgers zijn onvoorwaardelijk bereid hun leven er voor te geven. Daarnaast blijkt dat van de 189 bestaande grondwetten van VN-lidstaten juist de onze er uitspringt komt volgens Wim, en dan maak ik het heel plat, ook omdat door alle symboliek, tradities, verbeeldingen en opgebouwde respect de grondwet eigenlijk er voor zorgt dat we wij tegen ons zeggen. Het onderwerp zijn in plaats van het lijdend voorwerp.
De kunst is om in de grondwet vooral te spreken over principes en dit niet te specifiek in te vullen door de geest van tijd. Onze grondwet bestaat uit korte en leesbare zinnen. Geen juristentaal of ingewikkelde verwijzingen of definities.
Sinds de wijziging van 1983 is de eerste zin is daar het mooiste voorbeeld van “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld”. Aanpassingen aan dit artikel is hij op tegen. Als je opsommingen gaat maken in “wie gelijk is” kan het alleen maar steeds minder compleet worden en kan de Grondwet onderdeel worden van politiek gewin of het foute verhaal.
Ik besef me weer eens dat de eenvoud van het werken met principes erg krachtig is en dat verfijning en de wil om te willen invullen het eigenlijk alleen maar minder sterk maakt. Het gaat dus om de kunst van het weglaten.