Ik denk vandaag bij het wereldnieuws weer terug aan een redactioneel stuk van Peter Giesen (Volkskrant 25 nov 2018) over wij-zij denken.
Hij beschrijft in dat stuk een klassiek patroon waarbij een zelfbewuste minderheid aandacht eist “voor een standpunt”. Vervolgens voelt de meerderheid zich bedreigt en roept dan “Hoeveel dieper moeten wij nog buigen?”. Hierbij refereert hij naar het feit dat wij generatie op generatie iets opbouwen van een eigen nationale identiteit wat wordt verward met de realiteit van alle dag.
Daarnaast verwijst hij ook naar Retrotopia van Bauman waaruit hij op een mooie manier citeert dat sinds de jaren tachtig de sociaaldemocratische droom plaats heeft gemaakt voor een liberale droom van individuele zelfontplooiing. In deze ontwikkeling mist de lager opgeleide groep de slag en voelt zich onzeker, miskend, machteloos en ziet zich als “slachtoffer van de globalisering” en wil vanuit “vroeger was alles beter” terug naar verleden. Dan volgt het citaat “Wie niet meer in de toekomst gelooft, gaat over het verleden dromen”.
Het verlangen naar de terugkeer naar een geïdealiseerd verleden, toen er nog geborgenheid en solidariteit bestond. Het huidige wereldnieuws zoals “Make America Great Again” en de Brexit (kiezen voor verleden en eigen identiteit) kan ik hiermee prima verklaren.
Mijn observatie is dat “wij-zij denken” altijd blijft maar als je dit probeert te doen vanuit het perspectief van de toekomst waarin iedereen vertrouwen heeft, heeft dit een betere kans van slagen als dat je steeds terugkijkt naar het verleden.