Ik sta even stil bij een uitnodiging van Erik Pool op 7 januari gepubliceerd op LinkedIn. Deze werd toegelicht in een interview door Marjolein van de Water in de Volkskrant. Het gaat over de vraag: “Hoe bepaal je als ambtenaar wat moreel juist is?”.
De overheid heeft geleerd van de toeslagenaffaire en sinds 2021 is Erik Pool als Directeur Dialoog & Ethiek aangesteld. Zijn passende bijnaam is de ethiek aanjager. Hij is, na eerst intern allerlei zaken geprobeerd te hebben, nu opgestaan en heeft in de openbaarheid een document “Ambtelijke beroepsethiek in het Israël/Gaza dossier” opgesteld en geplaatst op LinkedIn. Hij nodigt de Minister van Buitenlandse Zaken en de minister-president uit in gesprek te gaan met rijksambtenaren.
De kern van zijn betoog gaat over het feit dat, los van wat de politiek ook beslist, het aan een rijksambtenaar is vast te stellen of er een dragende motivering is om iets ook wettelijk te regelen. Dit omdat ambtenaren binnen de grenzen van de wet en grondwet opereren. Citaat: “ je kunt je als ambtenaar niet veroorloven om je juridisch en moreel oordeel af te laten hangen van wat in de toekomst een rechter of een Raad van State gaat zeggen. Dan geef je niet thuis tot aan die uitspraak, en dat is een ontkenning van je feitelijke, praktische en ook morele verantwoordelijkheid.”
Het interview sluit af met een conclusie die ik geheel onderschrijf. “Juist door met elkaar op dit niveau in gesprek te gaan, kun je begrip krijgen voor elkaars afwegingen en positie. Dan word je moreel wijzer en dat komt het werk van de overheid (en dus de samenleving) ten goede”.
Ik wens iedereen in 2025 goede en vooral betekenisvolle gesprekken.
Met een hartelijke groet,
Joost